غبارش به‌او مىرسد » . و خلاصه‌ى بحث پيرامون ربا اين است كه در هر داد و ستدى پرداخت و دريافت زيادى در معامله‌ى پول به‌جنس ، پول به‌پول و جنس به‌جنس حرام است ، و مقصود از زيادى ، زيادى حجم و عدد و وزن نيست بلكه زيادى ارزش است ، و تنها در مبادله‌ى عادلانه‌ى تجارتى حق‌الزحمه‌ى عادلانه‌ى تجارت حلال است و ديگر هيچ . مسأله‌ى 582 - بر خلاف معروف رباى ميان پدر و فرزند ، زن و شوهر و بالاخره كافر و مسلمان ، نيز حرام است ، و به‌خصوص در دو تاى اول حرام‌تر مىباشد كه خودش مفت‌خوارى بر خلاف انتظار بيشترى است « 1 » . و روايات هم در اين باره متضاد است كه موافقش با قرآن حرمت آن است ، و مخالفش مانند « لاربابين الوالد والولد » كه بين پدر و مادر ربا را نفى مىكند ، به‌معناى حليّت آن نيست ، بلكه در برابر خيال حليّت آن است كه اين‌جا هم « لاربا » است ، به‌اين معنى كه ربا - بر خلاف خيال حليّتش - اين‌جا هم حرام است ، و از نظرى تحليلى كه حرمت ربا كلًا برمبناى « اكل بالباطل » و مفت‌خوارى است اين خود از نزديك‌ترين كسان انسان در بعد بيشترى از مفت‌خوارى است كه نسبت به‌اينان - به‌ويژه فرزندان - كه شايسته‌ى محبت بيشترى مىباشند موجب ناراحتى بيشترى است ، و نسبت به‌كافران هم كه به‌جاى جلب نظرشان موجب بعد بيشترى از اسلام است ، كه با يك دست بخشى از زكات به‌جهت جلب قلوبشان به‌آن‌ها پرداخت شود ، و با دست ديگر ربا گرفتن از ايشان موجب تنفر قلوبشان گردد ! ! ! به‌ويژه كافرانى كه در شرع خود ربا را حرام مىدانند مانند يهوديان و نصرانيان .

--> ( 1 ) - چنان‌كه سيد مرتضى هم در كتاب موصليات آن را حرام مىداند و اسكافى در صورت داشتن وارث يا بدهى فرزند گرفتن ربا را از فرزند حرام مىداند . و در صورت حليت از فرزند نواده‌ها مشمول اين حكم نيستند چنان‌كه فاضل و محقق ثانى و شهيد ثانى فرموده‌اند ، و از معاصران مرحوم آقاى خويى ربا را از كافر به‌احتياط واجب حرام مىدانند و از كافرى هم كه در پناه اسلام است و ربا در شرعش جايز نيست حرام مىدانند ، چنان‌كه حليت اين ربا هم بنابر مشهور تنها بين مسلمانان و كافر غير ذمى است